Het leven zonder moeder

Elk jaar rond deze tijd worden dezelfde vragen gesteld. Spenen, wanneer en hoe. Wat zijn de risico’s eraan verbonden en ga zo maar verder. In dit artikel zal ik trachten daar wat licht op te werpen.

De eerste vraag omhelst het wanneer.
Dat is een vraag die ik als dierenarts eigenlijk niet kan beantwoorden. Bijna elke paardenfokker heeft een leeftijd voor zijn veulen in gedachten waarop hij denk dat deze het beste is om te spenen. Veel hangt bijvoorbeeld af van het veulen zelf. Vanaf de eerst levensdag loopt hij constant de merrie na. Zeker in de eerste levensweken volgt hij z’n moeder op de voet. Gaat lopen wanneer zij dat doet en stopt wanneer zij dat doet. Na verloop van tijd echter zullen we zien dat het beestje zelfstandiger wordt en al wat afdwaalt in de wei. Wanneer hij dan schrikt echter, rent hij als een speer terug naar de merrie en begint hij meestal direct te zuigen. Op dit moment is het zuigen niet meer zozeer een bron van energie en voedsel maar eerder een geruststellende bezigheid.Het is inderdaad zo dat de melk van de merrie na verloop van tijd minder energie en voedingsstoffen voor het veulen bevat. Iedereen weet dat een veulen toch redelijk snel wat gras, hooi en brokjes begint te eten. Allemaal leuk en aardig, maar wanneer kunnen we nu het beste spenen? Het enige wat wij als dierenarts kunnen zeggen is dat je het moet doen op het moment dat het veulen ietwat zelfstandig is en in blakende gezondheid verkeerd. De reden hiervoor is nogal simpel. Wanneer het veulen wordt gespeend gaat dit altijd gepaard met stress en spanningen voor het veulen, die bron van veiligheid, de merrie die is er niet meer. Het is dus van belang dat je tijdens het spenen zoveel mogelijk vermijdt het veulen nog extra te belasten. Dit is dus bijvoorbeeld niet het moment om te gaan enten, of hem eventjes aan de longe te nemen, enzovoort.

Hoe pakken we het nu het beste aan?
Ook dat is verschillend voor elke fokker. Er zijn een aantal mogelijkheden. Om te beginnen de “cold turkey”methode, zoals de Amerikanen deze noemen. We scheiden de merrie en het veulen op dusdanige manier dat ze elkaar niet meer horen en zien. Op zich de snelste manier, maar ook de meest traumatische voor het veulen. Een andere manier is dat de merrie en het veulen in aangrenzende paddocks zetten, ze kunnen elkaar dus nog wel horen en zien, maar kunnen niet meer bij elkaar komen. Zo krijgen ze de kans om te wennen aan het feit dat ze niet meer bij elkaar kunnen komen en zal de eigenlijke scheiding misschien makkelijker verlopen. Een laatste variant is het scheiden van de merrie en veulen gedurende een bepaalde periode per dag en ze dan terug bij elkaar laten. De periodes waarin ze gescheiden zijn wordt dan iedere dag keer langer. Hoe je het ook doet een ding is altijd van grootste belang. Zorg dat de merrie en het veulen zich niet kunnen verwonden. Lopen ze in een paddock, wees dan erg voorzichtig met stroomdraden en andere linten. Balken lijken mij het veiligste.

Welke andere risico’s zijn er nog naast verwondingen?
Mastitis of uierontsteking bij de merrie. De melkproductie in het uier die gaat natuurlijk nog een tijdje door voor het uier opdroogt. Veel beweging, minder krachtvoer en eventueel een vochtafdrijver kunnen het proces van opdrogen versnellen en de kans op mastitis verkleinen. Het verder uitmelken van het uier vertraagd het proces van opdrogen alleen maar en verhoogt de kans op ontsteking, dus dit is af te raden.

Samengevat
Spenen is iets wat uiteindelijk op individuele basis dient bekeken te worden. Voor ieder bedrijf is een ander regime aan te raden of het nu om de leeftijd van het veulen of op de manier waarop gaat. Neem de nodige veiligheidsmaatregelen voor zowel de merrie als het veulen en vergeet niet het uier van de merrie te controleren als het veulen eenmaal gespeend is. Hebt u nog vragen, aarzel dan niet uw dierenarts te raadplegen, deze zal u graag te woord staan.

Drs. Rob Vanhoutte
Dierenkliniek De Lingehoeve, Lienden